Türkiye’nin Hizmet Ticaretinde Devlerin Egemenliği
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan 2024 yılı verileri, hizmet ihracatı ve ithalatında şirket ölçeklerine göre çarpıcı bir tabloyu gözler önüne serdi. Veriler, hizmet ticaretindeki ekonomik gücün büyük ölçüde dev ölçekli firmalarda toplandığını kanıtladı.
İhracatta Büyük Şirketler Açık Ara Önde
“Girişim Özelliklerine Göre Uluslararası Hizmet Ticareti İstatistikleri” raporuna göre, Türkiye’nin toplam 60,9 milyar dolarlık hizmet ihracatının yüzde 62,3’ü büyük ölçekli firmalar tarafından gerçekleştirildi. Buna karşılık, ihracat yapan girişimlerin yüzde 74,3’ü gibi ezici bir çoğunluğunu oluşturan mikro ölçekli işletmeler (1-9 çalışan), toplam ihracattan sadece yüzde 8,7 oranında pay alabildi.
Benzer bir eğilim ithalat tarafında da izlendi. Büyük ölçekli şirketler, toplam hizmet ithalatının yüzde 56’sını tek başına kontrol ederek pazardaki ağırlığını hissettirdi.
Ulaştırma İhracatta Zirvede Yer Aldı
Sektörel dağılım incelendiğinde, hizmet ihracatında en yüksek payın ulaştırma ve depolama sektörüne ait olduğu belirlendi. Bu stratejik sektör, 40,2 milyar dolarlık ihracat hacmiyle listenin zirvesinde yer alarak Türkiye’nin hizmet ticaretindeki ana lokomotifi oldu.
İthalatta İmalat Sanayi Öne Çıktı
Hizmet ihracatında ulaştırma sektörü başı çekerken, ithalat tarafında tablo değişti. Hizmet ithalatında en yüksek payı 12,7 milyar dolarla imalat sanayi aldı. Bu veri, hizmet ticaretinde sektörler arası dengenin ihracat ve ithalat kalemleri arasında farklılık gösterdiğine işaret etti.
Yabancı Sermayenin Etkisi Dikkat Çekti
Açıklanan veriler, hizmet ticaretinde yabancı kontrollü girişimlerin kritik etkisini de belgeledi. Toplam hizmet ihracatının yüzde 18,8’i, ithalatın ise yüzde 32’si yabancı kontrollü şirketler tarafından yapıldı. Özellikle yüksek teknoloji ve bilgi odaklı alanlarda yabancı sermayenin ağırlığı çok daha belirgin bir hal aldı.
Telekomünikasyon ve Bilgi Hizmetlerinde Yabancı Ağırlığı
Telekomünikasyon ve bilgi hizmetleri alanında gerçekleştirilen ihracatın yüzde 51,4’ü yabancı kontrollü şirketlerin imzasıyla kaydedildi. Bu istatistik, söz konusu teknolojik sektörlerde dış sermayenin ne kadar belirleyici bir rol oynadığını gösterdi. Öte yandan, taşımacılık hizmetlerinde yerli firmalar yüzde 90,2’lik ihracat payıyla sektördeki güçlü ve hakim konumunu korumayı başardı.
Genel Tablo Büyük Ölçekli Firmaların Gücünü Gösterdi
Sonuç olarak 2024 verileri, Türkiye’de hizmet ticaretinde büyük ölçekli şirketlerin belirleyici ve domine edici rolünü bir kez daha tescilledi. Mikro ve küçük ölçekli işletmelerin sayısal üstünlüğüne rağmen ihracat pastasındaki paylarının oldukça sınırlı kalması, sektördeki keskin güç dengesini net bir şekilde yansıttı.
