Trump’ın NATO’dan ayrılma tehditleri ve müttefiklerini “korkak” olarak nitelendirmesinin ardından Avrupa, ABD’nin olası yokluğunda kıtayı savunabilecek alternatif bir askeri yapı üzerinde çalışıyor. “Avrupa NATO’su” olarak adlandırılan bu yedek plan, mevcut ittifaka rakip olmayı değil; ABD’nin savunma desteğini çekmesi durumunda Rusya‘ya karşı caydırıcılığı, operasyonel sürekliliği ve nükleer güvenilirliği korumayı hedefliyor.
Almanya’nın Stratejik Dönüşümü
On yıllardır Avrupa savunmasında Fransız öncülüğündeki “egemenlik” çağrılarına direnen ve Amerika‘nın korumasını tercih eden Almanya, bu tutumunu değiştiriyor. Alman Şansölyesi Friedrich Merz‘in düşünce tarzına aşina kaynaklar, Trump döneminde sarsılan güven nedeniyle Berlin‘in artık daha fazla sorumluluk alma eğiliminde olduğunu belirtiyor. NATO‘nun lojistikten istihbarata kadar her seviyedeki Amerikan liderliği yapısının, Genel Sekreter Mark Rutte’nin de belirttiği üzere, “daha çok Avrupa liderliğinde” bir yapıya evrilmesi bekleniyor.
Krizin Fitili: Grönland ve İran Gerilimi
Planların aciliyet kazanmasındaki temel etkenlerden biri, Trump’ın Danimarka‘dan Grönland‘ı satın alma talebinin reddedilmesiyle başlayan süreç oldu. Trump bu durumu, “Her şey Grönland ile başladı. Vermek istemediler, ben de ‘Tamam, güle güle’ dedim” sözleriyle özetledi. Ayrıca Avrupa’nın, ABD’nin İran‘daki askeri operasyonlarına destek vermemesi, Washington ile kıta arasındaki bağları koptu noktasına getirdi.
Liderlerin Mesajı: Sorumluluk Vakti
-
Alexander Stubb (Finlandiya Cumhurbaşkanı): “ABD’den Avrupa’ya doğru bir yük kayması devam ediyor. Avrupa’nın kendi güvenliği için daha fazla sorumluluk almasının zamanı geldi.”
-
Boris Pistorius (Almanya Savunma Bakanı): “NATO, transatlantik kalabilmek için daha Avrupalı hale gelmelidir.”
-
Veronika Wand-Danielsson (İsveç’in Almanya Büyükelçisi): “Benzer görüşlere sahip müttefiklerle gayri resmi görüşmeler yapıyoruz, NATO içindeki açığı kapatmaya katkıda bulunacağız.”
Zorunlu Askerlik ve Nükleer Güç
Yeni savunma mimarisinde zorunlu askerlik hizmetinin geri getirilmesi kritik bir unsur olarak görülüyor. Finlandiya, bu modelin ulusal birlik için en iyi yol olduğunu savunurken, diğer Avrupa ülkelerinin de bu yönde adımlar atması bekleniyor. ABD’nin askeri liderliğinin yerini doldurabilecek tek bir güç olmasa da, Fransa‘nın nükleer kapasitesi ve askeri vizyonu, olası bir liderlik boşluğunda ön plana çıkıyor.
Uzman Görüşü: Yetenek Var, Yatırım Şart
Emekli ABD Amirali James Foggo, Avrupa’nın bu potansiyele sahip olduğunu ancak uydu, gözetleme ve füze uyarı sistemleri gibi ABD tekelindeki kritik alanlarda hızlı yatırım yapması gerektiğini vurguluyor. ABD’nin ani bir çekilmesi durumunda Fransa ve İngiltere‘nin nükleer ve stratejik istihbarat rollerini genişletmek zorunda kalacağı öngörülüyor.
